Öz Farkındalık

Son zamanlarda, AI sistemleri karmaşık ve büyük veri kümelerinin işlenmesiyle öngörücü modeller oluşturmak için gelişmiş makine öğrenme tekniklerini ve güçlü hesaplama kaynaklarını bir araya getirdi. Bu gelişmiş AI algoritmaları genellikle beyin hücrelerini (veya nöronları) bağlayan biyolojik ağlardan ilham alan yapay sinir ağlarından yararlanmaktadır. Özellikle, derin öğrenme ve çeşitlerinin, insan seviyesindeki performansı aştığı kanıtlanmıştır.

Bununla birlikte, bu yapay sinir ağı modelleri gerçek karmaşık biyolojik beynin sadece çok küçük bir kısmını taklit etmektedir. Kritik olarak, insan zekası yani bilinç ya da öz farkındalık için gerekli olan anahtar bileşenlerden yoksundurlar. Bu tür gelişmiş (meta) bilişin algoritmalara dahil edilmesi potansiyel olarak daha insan benzeri akıllı makinelere yol açabilir.

Tabii ki, bir makinenin kendi seçimleri ve eylemleri hakkında gerçekten farkında olması gerekip gerekmediği sorgulanabilir. Bunu ele almak için önce kendi kendini süren bir arabanın bir otoyol boyunca öngörülemeyen aşırı sis gibi koşullarla karşılaştığı bir senaryo düşünelim. Araba yüksek hızda seyretmeye devam edebilir ve bunun sonucunda da bir felaket ile karşılaşılabilir. Şimdi, arabanın durum hakkında bir çeşit farkındalığa sahip olduğunu varsayalım. Karar güven düzeyinin yeterince düşük olduğunun farkındaysa, yavaşlayabilir veya park edebilir ve böylece tehlikeyi azaltabilir.

Ancak Yapay Zeka konusunda hesaplamalı bir karar güven modeli nasıl uygulanabilir? Cevap, beyin ve bilişsel karar verme bilimlerindeki son çalışmalarda yatmaktadır.

Ortalama bir yetişkin insanın her gün yaklaşık 35.000 karar aldığı tahmin edilmektedir. Bazı kararlar otomatik ve bilinçsizdir. (Örneğin, araba kullanımı sırasındaki bazı kararlar gibi) Diğerleri seçimlerde oy kullanmak gibi daha kasti ve karmaşıktır. Daha da önemlisi, her karara bir güven düzeyi (veya güven eksikliği) eşlik eder. Bu durum Yüksek karar belirsizliği, zihin değişikliği veya hatta tam bir eylem eksikliğine yol açabilir. Ancak, beynin bu tür hesaplamaları nasıl yapabileceği belirsizdir ve halen keşfedilememiştir.

Zihin Kuramı, bir beynin başka bir beynin içeriğini belirleme girişimidir.

İnsanı insan yapan en önemli özelliklerinden biri olan ‘öz farkındalık’ İlerleyen yıllarda robotlar için de geçerli olabilecektir.